Asıl adı Hısn-Kayfa olmakla beraber Hısn  Kale-hisar anlamına gelmektedir.Cumhuriyet dönemi ile ismi bugünkü halini alır.Şehrin kesin olarak kimler tarafından ilk olarak mesken tutulduğu ,kurulduğu bilinmemektedir.Buranın Türkler tarafından fethi binyetmişbir Malazgirt Meydan Muharebesinden hemen sonradır.Artuluların burada para bastıkları bulunan sikkelerden anlaşılmaktadır.Günümüzde Harap bitap görünen eserlerden büyük bir çoğunluğu Artukoğulları döneminden kalmadır.

Hasankeyf Kalesi icle nehri kenarında yüz metre yükselikte yekpare bir kaya kütlesi üzerinde dikilmektedir.Vakti zamanında Roma imparatorluğununen görkemli üslerinden biri olduğu bilinmektedir.
Hasankefy Kale Kapıları : Aslanlı kapı olarak bilinen ilk kapı bin dokuz yüz seksen altı yılından düşen bir kaya kütlesi sebebiyle zarar görerek tahrip olmuştur.Halk arasında yılanlı kapı olarak bilinen ikinci kapı ise bugünlere değin gelen en onmli esrler içinde gösterilmektedir.
Hsankeyf Ulu Cami : Eyyubi döneminin en eski yapılarından biri olan Ulu Camii bin üç yüz yirmi beş senesinde bir kilise kalıntısı üzerinde inşa edilmiştir.İç mekanda alçı süslemeler ,yakın geçmişte kubbleri çöken caminin avlusunda yüzlerce ton su kapasiteli sarnıç bulunmaktadır.
Tarihi şehirde üç dört tanesi bugüne kalmış dokuma tezgahlarında hala üretimi yapılan ve nadiren bulunabilen Cav-Mebrum isili şeffaf kumaşı eğer bulabilirseniz sakın kaçırmayın.
Bu eski kent şu anda Batman il sınırları içersinde kalmaktadır.Komşuları Diyarbakır Siirt Bitlis Mardin;İlçeleri Gerçüş Beşiri Kozluk Sason dur.